Erfgoed

1. Algemeen
2. Hoe pakken we het aan?
3. Beschermd erfgoed
4. Erfgoedraad
5. Erfgoedbank Leie Schelde
6. Projectsubsidies cultureel erfgoedprojecten
7. Lokale erfgoedlijst


Algemeen
 
Pintse reuzen Jan & TreesErfgoed is een breed begrip. De UNESCO omschrijft cultureel erfgoed als volgt: "het samenhangend geheel van cultuurwaarden, die mensen op een eigen wijze in tijd en ruimte hebben toegepast om hun co-existentie kwalitatief te organiseren en vorm te geven en die men op een maatschappelijke waarde die zij vertegenwoordigen, handhaaft en doorgeeft aan volgende generaties."
 
Het gaat dus om alles wat we overerven van vorige generaties en wat we het bewaren waard vinden. Dat kunnen gebouwen en monumenten zijn, archeologische resten, kunstwerken, historische voorwerpen zoals eeuwenoude manuscripten, gebruiksvoorwerpen, foto's ... Een groot deel van die voorwerpen is opgeborgen in musea, archieven, bewaarbibliotheken, documentatiecentra, in kerken, kloosters, begijnhoven, stadhuizen of bij heemkundige kringen. Maar erfgoed bevat echter ook minder tastbare dingen, zoals verhalen, tradities, feesten, liederen ... Daarvan vind je misschien wel bepaalde sporen terug in archieven en musea, maar ze worden vooral levend gehouden door de manier waarop mensen er in hun eigen tijd mee omgaan.
  1. Onroerend erfgoed
    Onder onroerend erfgoed verstaan we de landschappen, monumenten, gebouwen, stads- en dorpsgezichten en het archeologisch patrimonium.
  2. Roerend erfgoed
    Omvat de historische objecten, informatie of andere dynamische of beweeglijke culturele bronnen die mogelijkheden inhouden van gemeenschappelijke betekenissen bijvoorbeeld binnen een industrieel-technisch, archeologisch, artistiek, wetenschappelijk, (cultuur)historisch of antropologisch referentiekader. De vele alledaagse of kunstvoorwerpen die vorige generaties ons nalieten.
  3. Immaterieel erfgoed
    De beeldvorming via historische beschrijvingen of andere 'dynamische' of beweeglijke bronnen die mogelijkheden inhouden van gemeenschappelijke betekenissen, bijvoorbeeld allerhande verhalen, geschiedenissen, sporen, legendes, verbanden en referentiekaders. Het gaat om uiteenlopende zaken, van middeleeuwse verhalen tot herinneringen van onze grootouders, van kunstgeschiedenis tot uitleg over ambachtelijke technieken. De feesten en gebruiken (alias volkscultuur) die van generatie op generatie worden doorgegeven, de kleine en grote verhalen die met ons rijke 'tastbare' erfgoed gepaard gaan.
Wat belangrijk is voor alles wat we erfgoed noemen: de manier waarop wij er nu mee omgaan. Een erfenis van je voorouders kun je een tweede leven geven door ze opnieuw te gebruiken. Zorgzaam, met warmte en respect, omdat ze al zoveel tijd is meegegaan. Erfgoed kan een heel nieuw leven gaan leiden als mensen het opnieuw ter hand nemen en het een plaats geven in hun eigen wereld!
 
 
Erfgoed in De Pinte: hoe pakken we het aan?
 
De zorg voor het lokaal erfgoed is niet alleen een opdracht van grote steden met een roemrijk verleden. Ook eerder landelijke gemeenten met een bescheidener historisch patrimonium zoals De Pinte hebben de plicht om de erfenis van het verleden te bewaren, te koesteren, te waarderen en door te geven aan de komende generaties.

Vanuit deze bekommernis heeft De Pinte sinds 2003 erfgoed op de gemeentelijke beleidsagenda ingeschreven. Een aantal projecten zoals 'verduisterd erfgoed' en 'parkavonden' werden rond erfgoed opgezet en vormden de eerste aanzet tot een erfgoedbeleid. Een voorsmaakje, zeg maar. Onze gemeente beschikt, verspreid over de twee deelgemeenten, over een verscheidenheid aan merkwaardige gebouwen en monumenten, dorpsgezichten en gave landschappen. Dit cultuurhistorische erfgoed is mee bepalend voor iets dat ons allen heel dierbaar is, namelijk onze eigen lokale identiteit en herkenbaarheid. Het is dan ook belangrijk om dit erfgoed zorgvuldig te bewaren!

In het najaar van 2005 werd druk gewerkt aan een bruikbare strategie om ons erfgoed te inventariseren. Een inventarisatie heeft als streefdoel het aanwezige, maar vaak weinig gekende lokaal erfgoed in kaart te brengen. Zowaar een hele klus.
 
 
 
Beschermd erfgoed
 
Hieronder volgt een overzicht van de al beschermde monumenten en landschappen.
 
Zeven Dreven
  • Type: landschap
    Korte omschrijving: Scheldevelde en de zeven dreven
    Datum besluit: 1974 -10-15
  • Type: dorpsgezicht
    Korte omschrijving: Hoeve en omgeving
    Datum besluit: 1979-03-13
  • Type: monument
    Korte omschrijving: Orgel Sint-Niklaas-Van-Tolentijnkerk
    Datum besluit: 1980-08-19
  • Type: landschap
    Korte omschrijving: Scheldemeersen
    Datum besluit: 1981-11-04
  • Type: dorpsgezicht
    Korte omschrijving: Kerkplein en kruispunt
    Datum besluit: 1994-04-21
  • Type: landschap
    Korte omschrijving: Scheldemeersen te Eke en Zevergem
    Datum besluit: 1997-03-10
  • Korte omschrijving: Pastorie van Zevergem
    Datum besluit: 2004-07-14
    Type: monument
  • Korte omschrijving: Hof te Groene Walle
    Datum besluit: 2011-12-02
    Type: monument

 

Erfgoedraad

Op 22 maart 2011 werd binnen de cultuurraad een afzonderlijk orgaan opgericht; de erfgoedraad. De leden van de erfgoedraad komen om de twee maanden samen en buigen zich over de belangrijke erfgoedvraagstukken. In de eerste maanden na de oprichting werd onder andere gewerkt aan de herziening van de Inventaris Bouwkundig erfgoed en het opstellen van een huishoudelijk reglement. De erfgoedraad is geen afzonderlijk adviesorgaan, maar een subgroep binnen de cultuurraad. De geformuleerde adviezen van de erfgoedraad verlopen steeds via de cultuurraad.
 
 

Digitale erfgoedbank

Op 23 maart 2012 werd de website www.erfgoedbankleieschelde.be gelanceerd in Nazareth. Deze website is het middel bij uitstek om herinneringen (foto's, filmpjes, teksten ...) van onze geschiedenis te bewaren én te ontsluiten. 

Deze interactieve website kwam er dankzij de inspanningen van het erfgoedhuis in Nazareth, maar wordt beheerd door de zes gemeenten die aangesloten zijn bij POLS (Platform Omgeving Leie Schelde).

Neem een kijkje en (her)ontdek de geschiedenis van De Pinte, Deinze, Gavere, Nazareth, Sint-Martens-Latem en Zulte!

Materiaal gezocht!

De erfgoedbank is nog lang niet volledig. Heb je zelf materiaal dat een plaatsje verdient op de website, geef dan een seintje aan de cultuurbeleidscoördinator, Degenhard De Smet, cultuurbeleid@depinte.be, tel. 09 280 98 50.
 

Erfgoedbank Leie Schelde

Projectsubsdies cultureel erfgoedprojecten POLS

De Erfgoedcel van het Platform Omgeving Leie Schelde (POLS) doet een oproep aan verenigingen, scholen, buurtcomités, personen… uit Deinze, De Pinte, Gavere, Nazareth, Sint-Martens-Latem, Zulte om dit jaar tegen 15 mei 2013 een project in te dienen op het vlak van cultureel erfgoed. Wanneer uw project wordt goedgekeurd, is een financiële steun van 1 tot 60 % van de kosten mogelijk, maar met een maximum van 2.500 euro. Een kleine tentoonstelling, een digitaliseringsactie, een brochure of boek bijvoorbeeld behoren tot de mogelijkheden.

Wat is cultureel erfgoed precies?

Het gaat om elementen die men wil overdragen aan de volgende generaties. Roerend erfgoed is al het erfgoed dat verplaatsbaar is: schilderijen, juwelen, beelden, relikwieën, munten, zegels, meubels, tapijten, boeken, foto’s, films, muziekinstrumenten, literatuur, documenten… Dat roerend erfgoed wordt o.a. bewaard in musea en archiefinstellingen, maar ook bij particulieren als verzamelobject of erfstuk. Immaterieel erfgoed is dan weer het niet-tastbare: rituelen, verhalen, stoeten, gebruiken, recepten, feesten, talen, rites, ambachten, technieken, overtuigingen, liederen, podiumkunsten, sporten en spelen, …

Hoe een project indienen?

Wie een idee heeft voor een erfgoedproject kan steeds contact opnemen met de coördinator van POLS via het telefoonnummer 09 386 78 86 of info@egcleieschelde.be

Het reglement en het aanvraagformulier kan je downloaden in onze e-bibliotheek. 

 

Lokale erfgoedlijst

Eind augustus keurde de gemeenteraad de lokale erfgoedlijst goed. Deze lijst bevat meer dan 200 lokaal belangrijk geachte erfgoedgebouwen. Naast de voor de hand liggende gebouwen (kerken, kastelen …) wordt in die lijst ook veel aandacht geschonken aan het kleinere - en vaak over het hoofd geziene - erfgoed zoals kapelletjes, volkscafé’s en dorpswoningen.
De opmaak van de lijst door een handvol vrijwilligers bleek een werk van lange adem, maar het resultaat mag er meer dan zijn. Reeds in 2007 werd gestart met het in kaart brengen van het onroerende erfgoed. De Pintse vrijwilligers gingen toen de straat op en registreerden alles wat in hun ogen belangrijk was. Ze deden dit aan de hand van registratiefiches waaruit de architecturale, bouwkundige en/of (cultuur)historische waarde van gebouwen naar boven kwam. Ze spraken de eigenaars aan en kwamen zo meer te weten over de geschiedenis van de gebouwen.
Met de oprichting van de Erfgoedraad in 2013 kwam de filialisering van de lijst in een stroomversnelling. Elk gebouw op de erfgoedlijst werd door de vrijwilligers opnieuw onderzocht op zijn erfgoedwaarde, en waar mogelijk  voorzien van een uitgebreide infofiche met bouwtechnische en historische omschrijvingen. Deze lijst vormt vanaf nu een leidraad voor de ruimtelijke planning, het lokale cultuur- en erfgoedbeleid (bv.: erfgoeddag) en het toeristisch beleid (bv.: erfgoedborden en -route).
Het werk van de vrijwilligers stopt nu niet, in tegendeel: bij bouwaanvragen over gebouwen op de lijst vraagt het gemeentebestuur advies aan de erfgoedraad. Daarbij kijkt de erfgoedraad naar de specifieke elementen die het gebouw waardevol maken en de gevolgen die de aanvraag heeft voor het geheel van alle onroerende erfgoedrelicten in De Pinte en Zevergem.
Op dit moment hebben de vrijwilligers trouwens een nieuwe inventarisatieronde opgestart: het funeraire erfgoed (zeg maar de graven) van de kerkhoven in De Pinte en Zevergem wordt uitgebreid omschreven en ontsloten.  

De erfgoedlijst in zes vragen en antwoorden

 

  • Mijn woning staat op de lokale erfgoedlijst, wat nu?
    Eerst en vooral : Gefeliciteerd! Een vermelding op de lijst betekent dat uw woning erfgoedwaarde heeft en dus enige betekenis heeft voor onze gemeente. Meer info daarover kunt u steeds krijgen via het gemeentebestuur of de erfgoedraad. 

  • Mag ik mijn woning nu niet meer verbouwen? (Ramen plaatsen, gevel schilderen, een tuinhuis bouwen …)
    Maak u zich geen zorgen, dat kan nog steeds. Het enige verschil bestaat erin dat het college van burgemeester en schepenen in de vergunningsprocedure de erfgoedraad om advies zal vragen.  Elk dossier wordt met gezond verstand bekeken en beoordeeld.  Oude huizen hebben nu eenmaal aanpassingen nodig om modern comfort te kunnen bieden, daar zijn we ons bewust van...  Wel zal de erfgoedraad adviseren om waardevolle elementen in stand te houden. 

  • Is het advies van de erfgoedraad bindend?
    Neen. Het is een niet-bindend advies, het college van burgemeester en schepenen heeft beslissingsbevoegdheid.  Voor gebouwen die ook op de Vastgestelde Vlaamse Inventaris van Onroerend Erfgoed staan wordt er eveneens advies ingewonnen van het Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed

  • Ik heb bouwplannen, waar kan ik terecht voor advies?
    De erfgoedraad staat open voor dialoog. Wenst u op voorhand plannen af te toetsten bij de erfgoedraad, dan kan dat perfect. 

  • Krijg ik subsidies voor verbouwingen aan onroerend erfgoed?
    Enkel gebouwen die beschermd zijn als monument kunnen hiervoor, onder bepaalde voorwaarden, in aanmerking komen. Meer info kan je hier vinden.

  • Kan ik mijn woning nog wel verkopen?
    Uiteraard. De erfgoedwaarde kan daarbij zelfs een extra troef zijn.  Aan de kopers met verbouwplannen zal de erfgoedraad eveneens vragen om rekening te houden met waardevolle elementen van het gebouw.